ایلان ماسک میگوید تسلا احتمالاً بهجای فروش ربات انساننمای آپتیموس (Optimus)، آن را به شرکتها اجاره خواهد داد. این اظهارنظر در نشست سالانهی سرمایهگذاری بارون مطرح شد؛ جایی که ران بارون، سرمایهگذار آمریکایی، از ماسک پرسید تسلا قصد دارد رباتهای خود را بفروشد یا اجاره دهد. پاسخ ماسک کوتاه بود: «فکر میکنم احتمالاً آنها را اجاره میدهیم.»
تسلا تا زمان انتشار این گزارش، قیمت اجاره، مدت قرارداد، شرایط نگهداری و پشتیبانی یا نحوهی محاسبهی هزینهی استفاده از آپتیموس را اعلام نکرده است؛ بنابراین هنوز به معنای اعلام رسمی یک طرح تجاری با شرایط مشخص نیست. با این حال، انتخاب مدل اجاره میتواند نشاندهندهی تغییری مهم در شیوهی ورود رباتهای انساننما به کارخانهها و کسبوکارها باشد؛ بهویژه اگر شرکت سازنده مسئولیت تعمیر، نگهداری و آمادهبهکاربودن ربات را نیز بر عهده بگیرد.
چرا تسلا ممکن است اجارهی ربات را به فروش ترجیح دهد؟
اجارهدادن ربات به شرکتها میتواند چند مزیت برای تسلا داشته باشد. نخست اینکه مشتریان برای استفاده از آپتیموس مجبور نیستند در ابتدای کار هزینهی زیادی برای خرید سختافزار بپردازند. در مقابل، تسلا میتواند از هر ربات درآمد مستمر کسب و رابطهی تجاری خود را با مشتریان در طول زمان حفظ کند.
اجارهدادن ربات به تسلا اجازه میدهد کنترل بیشتری بر تعمیر، بهروزرسانی نرمافزار و جمعآوری دادههای عملکرد رباتها داشته باشد. چنین اطلاعاتی برای بهبود هوش مصنوعی فیزیکی و افزایش قابلیت اطمینان آپتیموس اهمیت زیادی دارد. البته اینکه دادههای جمعآوریشده در محل مشتری چگونه استفاده شوند، به شرایط قرارداد و سیاستهای حریم خصوصی وابسته خواهد بود.
ماسک در همین نشست گفته است که آپتیموس باید دستکم پنج برابر یک انسان بهرهوری داشته باشد. استدلال او این است که ربات میتواند تمام ۱۶۸ ساعت هفته را کار کند؛ درحالیکه یک انسان معمولاً حدود ۴۰ ساعت در هفته مشغول کار است و به زمان استراحت و مرخصی نیاز دارد.
اجارهی رباتها پیش از تسلا هم وجود داشته است
اجارهی رباتهای صنعتی ایدهی تازهای نیست. شرکتهایی مانند فرمیک (Formic) رباتهای صنعتی را با دریافت هزینهی ماهانه در اختیار کارخانهها قرار میدهند. شرکت لوکِس رباتیکس (Locus Robotics) نیز رباتهای انبارداری خود را با مدل پرداخت مبتنیبر استفاده عرضه میکند و خدمات پشتیبانی و نگهداری را در این ساختار ارائه میدهد.
در حوزهی رباتهای انساننما نیز نمونهای از این مدل تجاری وجود دارد. شرکت لجستیکی GXO در سال ۲۰۲۴ قراردادی برای استفادهی موقت از ربات انساننمای دیجیت (Digit) شرکت اَجیلتی رباتیکس (Agility Robotics) امضا کرد. این ربات برای جابهجایی جعبهها و ظروف پلاستیکی در انبار به کار گرفته شد.
یکی از مزیتهای اصلی اجاره برای مشتریان صنعتی، کاهش بخشی از ریسک سرمایهگذاری است. برای مثال، یک کارخانه میتواند رباتی را برای انجام وظیفهای مشخص در شیفت شب اجاره کند، بدون آنکه مجبور باشد هزینهی خرید آن را از ابتدا بپردازد. اگر قرارداد بر اساس میزان کار مفید تنظیم شده باشد، بخشی از ریسک خرابی و توقف دستگاه نیز میتواند بر عهدهی تأمینکننده قرار بگیرد.
موضوع مهم دیگر، مالکیت دادهها است. رباتی که در کارخانه فعالیت میکند ممکن است اطلاعاتی دربارهی فرایند تولید، نحوهی انجام وظایف و شرایط کاری آن مجموعه جمعآوری کند. مشتریان باید بدانند این دادهها در کجا ذخیره میشوند، چه کسانی به آنها دسترسی دارند و آیا برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی مشترک استفاده خواهند شد یا خیر.
مقالهی مرتبط: مدیرعامل اکسپنگ: سال ۲۰۲۷ نقطهی عطف رباتهای انساننما خواهد بود؛ چین برای تولید انبوه آماده میشود
بر اساس پیشبینی ماسک، شرکتهای خارج از تسلا احتمالاً تا اواخر سال ۲۰۲۷ به رباتهای آپتیموس دسترسی نخواهند داشت. تسلا در مرحلهی نخست قصد دارد از رباتها در کارخانههای خودش استفاده کند تا هم فرایند تولید را آزمایش کند و هم دادههای بیشتری برای آموزش و بهبود عملکرد آنها به دست آورد.
ماسک در اظهارنظری دیگر، هزینهی اولیهی ساخت هر ربات را تقریباً هماندازهی هزینهی تولید یک خودرو توصیف کرده و گفته است که این رقم با افزایش تولید کاهش خواهد یافت. او در پاسخ به پرسشی دربارهی هزینهی ساخت، با برآوردی در محدودهی ۳۰ هزار دلار موافقت کرده و از امکان کاهش آن به حدود ۲۰ هزار دلار در آینده صحبت کرده است.

