گوگل دیپمایند نسل تازهای از هوش مصنوعی رباتیک خود را معرفی کرده است که علاوه بر انجام کارهای ظریف و پیچیده، میتواند خطرهای محیط اطراف را تشخیص دهد و هنگام فعالیت از برخورد با انسانها و موانع جلوگیری کند. این مدل با نام جمینای رباتیکس ۲.۵ (Gemini Robotics 2.5) توسعه یافته و هدف آن آمادهکردن رباتها برای فعالیت در محیطهای واقعی، از کارخانهها گرفته تا فضاهای زندگی روزمره است. یکی از محورهای مهم این بهروزرسانی، آموزش رباتها برای شناسایی موقعیتهای خطرناک، بهویژه هنگام حضور کودکان و حیوانات خانگی است.
این موضوع صرفاً به تشخیص اشیا محدود نمیشود. ربات باید بتواند شرایط اطراف را درک کند، پیامد احتمالی حرکتهای خود را بسنجد و در صورت تشخیص خطر، از ادامهی کار خودداری یا مسیر دیگری را انتخاب کند. به گفتهی پژوهشگران دیپمایند، انتقال هوش مصنوعی از محیط نرمافزار به دنیای فیزیکی، سطح تازهای از مسئولیت و خطر ایجاد میکند، زیرا یک تصمیم اشتباه در دنیای واقعی میتواند به آسیب جسمی منجر شود.
جمینای رباتیکس ۲٬۵ یک مدل بینایی-زبان-کنش (VLA) است؛ یعنی میتواند تصاویر محیط را دریافت کند، دستورهای زبانی را بفهمد و آنها را به حرکتهای فیزیکی تبدیل نماید. گوگل میگوید این مدل را در بیش از ۲۰۰ وظیفهی متفاوت مانند سرو غذا، بستن روبان روی جعبهی هدیه، استفاده از ابزارهای مختلف و انتقال مایعات با قطرهچکان آزمایشگاهی مورد آزمایش قرار داده است.
یکی از پیشرفتهای اصلی هوش مصنوعی گوگل برای رباتها، توانایی بیشتر در کار با اشیای انعطافپذیر و حساس است؛ اشیایی که شکل آنها هنگام لمس یا جابهجایی تغییر میکند و گرفتنشان برای ربات دشوار است. بر اساس ارزیابیهای گوگل، نرخ موفقیت مدل جدید بسته به نوع وظیفه، بین ۳۰ تا ۱۰۰ درصد نسبت به نسخهی قبلی افزایش یافته و زمان انجام کارها نیز حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش پیدا کرده است.
آموزش برای جلوگیری از رفتارهای خطرناک

یکی از قابلیتهای تازهی جمینای رباتیکس ۲٬۵، استفاده از راهنمایی مبتنی بر استدلال هنگام اجرای وظایف است. این سازوکار به ربات کمک میکند خطرهای فیزیکی را در لحظه تشخیص و مسیر حرکت خود را تغییر دهد. در آزمایشهای گوگل، این قابلیت توانسته است میزان تکمیل ایمن وظایف در حضور موانع را ۳۳ درصد و در نزدیکی افراد را ۴۳ درصد بهبود دهد.
اما مسئلهی ایمنی فقط به برخورد فیزیکی محدود نمیشود. رباتهای مجهز به هوش مصنوعی فیزیکی ممکن است دستورهایی دریافت کنند که در ظاهر بیخطر به نظر میرسند، اما اجرای آنها میتواند به انسان یا محیط آسیب بزند. برای مثال، ممکن است از ربات خواسته شود چیزی را جابهجا کند، درحالیکه آن شیء در واقع یک وسیلهی خطرناک است یا انجام کار در شرایط موجود ایمن نیست.
پژوهشگران دیپمایند روی توانایی مدلها برای ردکردن دستورهای ناایمن، تشخیص ابهام، درخواست کمک از انسان و متوقفکردن فعالیت در شرایط خطرناک کار میکنند. این شرکت همچنین مجموعهای از ۱۵ دستهی خطر، از جمله ایمنی انسان، نوزادان، حیوانات خانگی، آتشسوزی، مواد شیمیایی و باتریها را برای ارزیابی رفتار رباتها در نظر گرفته است.
اهمیت این موضوع با نتایج برخی آزمایشهای مستقل نیز روشنتر میشود. پژوهشگران شرکت روبوکِرو (Robocurve) در ارزیابیهایی نشان دادهاند که رباتهای مجهز به هوش مصنوعی ممکن است در برابر دستورهای فریبنده، رفتارهای خطرناکی انجام دهند. در یکی از سناریوها، ربات باید میان یک عروسک نوزاد و یک نان باگت تمایز میگذاشت و شیء غیرخوراکی را با چاقو هدف قرار میداد. این آزمایشها نشان دادند که تشخیص درست اشیا بهتنهایی برای تضمین رفتار ایمن کافی نیست و ربات باید مفهوم خطر و پیامد اقدام خود را نیز درک کند.
مقالهی مرتبط: این ربات کل فرایند جمعآوری و شستوشوی لباس در هتل را خودش انجام میدهد
گوگل میگوید تا زمانی که سطح اطمینان کافی دربارهی ایمنی این سامانهها به دست نیاید، فاصلهی ایمن میان انسان و ربات و نظارت عملیاتی همچنان ضروری خواهد بود. بنابراین، معرفی جمینای رباتیکس ۲٬۵ را باید پیشرفتی در توانایی رباتها برای انجام وظایف پیچیده و درک خطرهای محیطی دانست، نه نشانهای از آمادگی آنها برای فعالیت بدون نظارت در خانههایی که کودکان و حیوانات خانگی در آن حضور دارند.

