استارتاپ آمریکایی فاندیشن فیوچر (Foundation Future Industries) که با سرمایهگذاری اریک ترامپ (Eric Trump) راهاندازی شده، برخلاف بیشتر شرکتهای رباتیک انساننما که روی کاربردهای صنعتی یا خانگی تمرکز دارند، هدف خود را ساخت رباتهای آمادهی نبرد اعلام کرده است. این شرکت که در سال ۱۴۰۳ (۲۰۲۴) تأسیس شده، اکنون قراردادی ۲۴ میلیوندلاری با پنتاگون دارد و تاکنون حدود ۱۰ ربات انسان نما را هم به میدان آزمایش فرستاده است.
ربات Phantom؛ از نفوذ تا حمل سلاح
به گزارش وال استریت، ربات اصلی این شرکت، با نام Phantom، قدی حدود ۱۷۵ سانتیمتر و وزنی نزدیک به ۸۰ کیلوگرم دارد و در چارچوب توافقهای پژوهشی با ارتش، نیروی دریایی و نیروی هوایی آمریکا، برای وظایفی مانند رخنه به داخل ساختمان، پشتیبانی لجستیکی، شناسایی و جابهجایی تسلیحات آزمایش میشود. سنکائت پاتاک (Sankaet Pathak)، مدیرعامل شرکت، هدف این پروژه را با این جمله توصیف کرده که این رباتها باید بتوانند پیش از یک تفنگدار وارد یک ساختمان شوند.
نخستین استقرار ربات در میدان نبرد واقعی
بر اساس گزارشها، فاندیشن در بهمنماه گذشته، دو ربات از نسل Phantom Mk-I را برای پشتیبانی و شناسایی به جبههی جنگ اوکراین فرستاده است؛ اتفاقی که ظاهراً نخستین استقرار یک ربات انساننما در یک میدان نبرد واقعی به شمار میرود. طبق اعلام شرکت، این رباتها اجازهی شلیک خودمختار ندارند و استفاده از نیروی کشنده، همیشه باید با دستور مستقیم یک انسان همراه باشد. با این حال، گزارشهای دیگر نشان میدهند این رباتها پیشتر توانایی حمل انواع اسلحهی کمری و شاتگان را هم به نمایش گذاشتهاند، و مدیران شرکت از هدف بلندمدت خود، یعنی رباتی که بتواند از هر سلاحی که یک انسان میتواند استفاده کند، صراحتاً سخن گفتهاند.
به باور پاتاک، اگر ارتش آمریکا بتواند دهها هزار ربات آمادهبهکار را به نمایش بگذارد، میتواند از وقوع بسیاری از درگیریها پیش از آغاز آنها جلوگیری کند. اریک ترامپ، که سرمایهگذار و مشاور راهبردی این شرکت است، این پروژه را در چارچوب رقابت با چین توصیف کرده و گفته است که آمریکا باید در این رقابت پیروز شود. طبق برخی گزارشها، هماکنون بیش از ۱۵۰ شرکت سازندهی ربات انسان نما در چین و حدود ۲۰ شرکت در آمریکا وجود دارند.
استفاده نظامی از ربات انساننما با انتقادهای سیاسی هم روبهرو شده است. سناتور الیزابت وارن (Elizabeth Warren) همکاری پنتاگون با شرکتی که به خانوادهی رئیسجمهور آمریکا وابسته است را «فسادی آشکار» توصیف کرده است. شرکت و حامیان مالی آن در پاسخ گفتهاند هدف اصلی این پروژه، افزایش ظرفیت صنعتی و نظامی آمریکاست، نه ساخت رباتی برای کارهای خانگی.
زمینهای که این پروژه در آن شکل گرفته
استفاده از پهپادها و خودروهای بدونسرنشین زمینی در میدان نبرد، سالهاست به بخشی عادی از جنگهای امروزی تبدیل شده؛ برای نمونه، تنها در یک ماه از جنگ اوکراین، هزاران عملیات رباتیک (عمدتاً برای پشتیبانی لجستیکی، اما برخی مسلح) ثبت شده است. آنچه پروژهی فاندیشن را متمایز میکند، تمرکز مشخص آن روی فرم انساننماست؛ فرمی که تا امروز عمدتاً برای کاربردهای صنعتی و خدماتی معرفی میشد. این پروژه بار دیگر بحث قدیمی و جهانی دربارهی سامانههای تسلیحاتی خودمختار را زنده کرده است؛ بحثی که هنوز در سازمان ملل و میان کشورهای مختلف ادامه دارد و هیچ اجماع بینالمللی روشنی دربارهی محدودیتهای آن وجود ندارد.
پیشتر در ویکیربات، هنگام بررسی آزمایش ارتش آمریکا برای حمل رباتهای زمینی FireAnt با نفربر بردلی، به روند ورود سامانههای رباتیک به یگانهای رزمی اشاره کرده بودیم. پروژهی فاندیشن را میتوان گام بلندپروازانهتر و جنجالیتر همین مسیر دانست.