شرکت سوئیسی Embodied AI از ربات نیمه انساننمای AIR رونمایی کرده است؛ رباتی متحرک که بهجای پا، از چرخ استفاده میکند و برای انجام وظایف تکراری و نسبتاً پیچیده در خطوط تولید طراحی شده است. ویژگی مهم AIR، ترکیب بازوهای سبک و انعطافپذیر با سامانهی هوش مصنوعیای است که از حرکات انسانی یاد میگیرد. این طراحی با هدف فعالیت ربات در کنار کارگران و بدون نیاز به قفسهای ایمنی متداول در بسیاری از سلولهای رباتیک صنعتی انجام شده است.
ربات AIR در ۶ نوامبر ۲۰۲۶ و در جریان رویداد Humanoid Europe در مونیخ معرفی شد. استارتاپ Embodied AI که از دانشگاه پلیتکنیک فدرال لوزان (EPFL) منشعب شده، میگوید تیمی ۲۵ نفره در مدت تنها ۹ ماه AIR را از مرحلهی پژوهشی به یک ربات صنعتی تبدیل کرده است.
بازوهای کابلی و طراحی مکانیکی ایمن برای همکاری با انسان
AIR از یک بدنهی مرکزی، دو بازوی مکانیکی سبک و یک پایهی متحرک چرخدار تشکیل شده است. برخلاف بسیاری از بازوهای صنعتی که موتورها و گیربکسهای آنها در نزدیکی مفصل قرار دارند، در این ربات بخش عمدهی قطعات سنگین، شامل موتورها، گیربکسها و تجهیزات الکترونیکی، داخل بدنهی مرکزی جای گرفتهاند.

حرکت بازوها از طریق کابلهایی ایجاد میشود که مانند تاندونهای بدن انسان، نیروی موتور را به بخشهای متحرک میرسانند. این معماری باعث کاهش وزن قسمتهای متحرک بازو میشود و به آنها اجازه میدهد هنگام برخورد با مانع یا تماس با انسان، تا حدی تسلیم نیرو شوند. چنین ویژگیای که در مهندسی رباتیک با اصطلاح انعطافپذیری مکانیکی (Compliance) شناخته میشود، میتواند شدت برخوردهای ناخواسته را کاهش دهد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی یکی از سرمایهگذاران شرکت، هر بازوی کابلی حدود ۲ کیلوگرم وزن دارد و میتواند باری تا ۵ کیلوگرم را بلند کند. البته این ارقام مربوط به بازو هستند و شرکت هنوز مشخصات کاملی دربارهی وزن و ابعاد کلی ربات، محدودهی دسترسی بازوها، ظرفیت باتری و حداکثر بار قابلحمل آن منتشر نکرده است.
استفاده از چرخ بهجای پا نیز انتخابی متناسب با محیط کارخانه است. بیشتر خطوط تولید و سالنهای صنعتی کفهای صاف و مسیرهای نسبتاً مشخصی دارند؛ بنابراین حرکت روی چرخ میتواند نسبت به راهرفتن دوپا پایدارتر و سادهتر باشد. این طراحی همچنین پیچیدگی مکانیکی و مصرف انرژی موردنیاز برای حفظ تعادل را کاهش میدهد. در نتیجه، AIR با وجود ظاهر و ساختار بالاتنهی انساننما، در دستهی رباتهای متحرکِ گیرندهی اشیا قرار میگیرد و یک ربات انساننمای دوپای کامل نیست.
آموزش ربات با الگوریتم یادگیری تقلیدی
روش یادگیری AIR بر پایهی کنترل از راه دور (Teleoperation) و یادگیری تقلیدی (Imitation Learning) است. هنگامی که ربات برای نخستینبار وارد یک محیط کاری میشود، اپراتور انسانی آن را از راه دور کنترل میکند و وظیفهی موردنظر را بهصورت عملی به نمایش میگذارد. تمام این اجراها ثبت میشوند تا مدل هوش مصنوعی فیزیکی بتواند از آنها برای یادگیری مهارت موردنیاز استفاده کند.
امبادیِد اِیآی میگوید فرایند آموزش ربات معمولاً حدود یک ماه طول میکشد و پس از آن ربات میتواند وظیفهی آموزشدیده را بهصورت مستقل اجرا کند. البته اپراتور انسانی همچنان برای شرایط غیرمنتظره و موقعیتهایی که ربات قبلاً تجربه نکرده است، در دسترس باقی میماند. همچنین مهارتهای یادگرفتهشده توسط یک ربات میتوانند به رباتهای دیگر منتقل شوند تا نیازی به آموزش کامل از ابتدا نباشد.
استارتاپ سوییسی پیش از معرفی AIR، مدل هوش مصنوعی خود را روی یک سلول رباتیک صنعتی مجهز به دو بازو و مستقر در خط تولید یکی از مشتریان آزمایش کرده بود. به گفتهی شرکت، در یک آزمون جابهجایی و مدیریت کابل برای یک تولیدکنندهی بزرگ تجهیزات الکترونیکی، پنج استارتاپ مورد ارزیابی قرار گرفتند و تنها سامانهی امبادیِد اِیآی توانست به هدف تعیینشده برسد. این سامانه در آن آزمون به نرخ اطمینان ۹۸ درصد دست یافت، درحالیکه هدف مشتری ۹۰ درصد بود.
شرکت Embodied AI از میانگین موفقیت ۹۵ درصدی در آزمایشهای خود با تولیدکنندگان حوزهی لوازم الکترونیکی و خودرو خبر میدهد. تعداد وظایف ارزیابیشده، مدت اجرای آزمایشها و روش محاسبهی این میانگین منتشر نشده است. ادعای دیگر شرکت این است که هر ربات AIR، بسته به نوع فعالیت، میتواند حجم کاری معادل حداکثر سه کارگر در هر شیفت را انجام دهد؛ ادعایی که هنوز جزئیات کافی برای ارزیابی مستقل آن در دسترس نیست.
امبادیِد اِیآی اعلام کرد که طراحی AIR با توجه به استاندارد فنی ISO/TS 15066:2016 برای رباتهای همکار صنعتی انجام شده است و قصد دارد در سال ۲۰۲۷ گواهی انطباق CE را دریافت کند. این گواهی برای عرضهی محصول در بازار اروپا اهمیت دارد، اما تا زمان دریافت آن نمیتوان طراحی ایمنی ربات را معادل تأیید نهایی برای فعالیت بدون محدودیت در کنار انسان دانست.
مقالهی مرتبط: آمازون ابزار متنباز توسعهی هوش مصنوعی فیزیکی را منتشر کرد؛ از آموزش تا اجرای مدل روی ربات واقعی
این شرکت هنوز قیمت نهایی و زمان تحویل AIR را اعلام نکرده، اما گفته است پس از رونمایی در رویداد Humanoid Europe سفارشگیری را آغاز میکند. رویکرد امبادیِد اِیآی نشان میدهد که آیندهی رباتهای صنعتی الزاماً به ساخت ماشینهای دوپای شبیه انسان وابسته نیست. در بسیاری از محیطهای تولیدی، ترکیب یک پایهی چرخدار پایدار، بازوهای ماهر و هوش مصنوعی قابلآموزش ممکن است راهکار اقتصادیتر و کاربردیتری برای اتوماسیون باشد.

