رباتهای انساننما بهآرامی از آزمایشگاههای پژوهشی بیرون آمده و وارد کارخانهها، انبارها و مراکز خدمات مشتریان شدهاند. این ماشینها با کمک هوش مصنوعی، در حال یادگیری فهم دستور، تشخیص اشیا، حرکت در فضاهای پیچیده و انجام وظایف فیزیکی هستند. شرکتهای آمریکایی همچنان در توسعهی مدلهای هوش مصنوعی پیشرفته و سختافزار رباتیک نقش مهمی دارند، اما تولیدکنندگان چینی در تولید انبوه، فاصلهی قابلتوجهی از رقبا گرفتهاند. در این مقاله، هفت شرکت شاخص این حوزه، همراه با مشخصات فنی ربات پرچمدار هرکدام، نقاط قوت و ضعف آنها را معرفی و برخی آمار پرکاربرد این صنعت را راستیآزمایی میکنیم.
فیگور ایآی
فیگور ایآی (Figure AI)، مستقر در کالیفرنیا، رباتهای همهمنظورهای میسازد که ابتدا قرار است در کارخانهها کار کنند و بعداً به خانهها نیز راه پیدا کنند. آخرین ربات این شرکت، Figure 03، با سامانهی هوش مصنوعی اختصاصی هلیکس (Helix) کار میکند که اطلاعات بصری و دستور زبانی را به اقدام فیزیکی تبدیل میکند.
همانطور که پیشتر در ویکیربات با جزئیات بیشتری بررسی کردیم، فیگور نسل قبلی ربات خود (Figure 02) را برای ۱۱ ماه در خط تولید واقعی بیامو به کار گرفت و به تولید بیش از ۳۰ هزار خودرو و جابهجایی بیش از ۹۰ هزار قطعهی فلزی کمک کرد.
از نظر مشخصات فنی، Figure 03 قدی نزدیک به ۱۷۲ سانتیمتر و وزنی حدود ۶۱ کیلوگرم دارد. دستهای این ربات با ۱۶ درجهی آزادی در هر دست و حسگرهای لمسی حساس به وزنی معادل تنها ۳ گرم، از دقیقترین دستهای رباتیک تجاری امروز به شمار میروند. این ربات تا ۲۰ کیلوگرم بار حمل و با سرعتی نزدیک به ۱.۲ متر بر ثانیه راه میرود؛ باتری آن حدود پنج ساعت دوام میآورد و با شارژر بیسیم دو کیلوواتی، بهسرعت شارژ میشود.
نقطهی قوت اصلی فیگور، یکپارچگی کامل نرمافزار و سختافزار (بهویژه پس از جدایی از اوپنایآی و توسعهی داخلی هلیکس) است؛ نقطهی ضعف نسبی آن هم، شکنندگی برخی اجزای مکانیکی در کارکرد طولانیمدت صنعتی بوده که خود شرکت هم به آن اذعان کرده است.
اجیبات
اجیبات (AgiBot)، که در شانگهای و در سال ۱۴۰۲ (۲۰۲۳) تأسیس شده، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان رباتهای انسان نما در چین است. باید توجه داشت این شرکت را نباید با اجایل روباتیکس (Agile Robots) آلمانی، که پیشتر در ویکیربات پیشبینی بلندپروازانهی مدیرعاملش دربارهی ۱۰ برابرشدن بازار رباتهای انساننمای صنعت خودرو را بررسی کرده بودیم، اشتباه گرفت؛ این دو، شرکتهای کاملاً متفاوتی با نامهای مشابهاند (این سردرگمی آنقدر رایج است که حتی برخی وبسایتهای تخصصی معرفی محصول هم گاهی این دو نام را با هم قاطی میکنند).
سبد محصولات اجیبات شامل رباتهای انساننمای کامل، ماشینهای صنعتی، رباتهای خدماتی، چهارپاها و پلتفرمهای باز برای پژوهشگران است.
ربات خدماتی این شرکت، A2، قدی نزدیک به ۱۶۹ سانتیمتر، وزنی حدود ۶۹ کیلوگرم، باتری ۷۰۰ واتساعتی با قابلیت تعویض سریع (حدود دو ساعت کارکرد پیوسته) و بیش از ۴۰ درجهی آزادی فعال دارد.
این ربات بیشتر برای پذیرایی، تبلیغات و راهنمایی مشتری در فضاهای عمومی طراحی شده است. لازم به ذکر است، بهدلیل تنوع پیکربندیهای این شرکت (از جمله نسخهی سنگینتر A2 Max با وزن نزدیک به ۸۵ کیلوگرم)، مشخصات دقیق منتشرشده دربارهی این خانواده در منابع مختلف با هم تفاوت دارد و باید با احتیاط خوانده شود.
دربارهی سهم دقیق بازار شرکت اجیبات آمار موجود کمی متناقض است: مؤسسهی کانترپوینت ریسرچ (Counterpoint Research)، سهم اجیبات از نصبهای جهانی سال ۲۰۲۵ را ۳۰.۴ درصد اعلام کرده، در حالی که مؤسسهی دیگری به نام اومدیا (Omdia)، همان رقم را نزدیک به ۳۹ درصد (با فروش بیش از ۵۱۶۸ دستگاه) گزارش کرده است؛ این اختلاف عمدتاً از تفاوت روششناسی دو مؤسسه (نصبشده در برابر فروختهشده) ناشی میشود، اما هر دو مؤسسه، اجیبات را رهبر بازار جهانی همان سال معرفی کردهاند.
یونیتری روباتیکس
یونیتری روباتیکس (Unitree Robotics) که پیشتر بارها به آن پرداختهایم (از جمله آسیبپذیریهای امنیتی ربات G1 EDU این شرکت)، ابتدا با چهارپاهای چابک خود شناخته شد و بعداً با مدلهایی مانند H1 و G1 وارد بازار ربات انساننما هم شد. قد ربات G1 حدود ۱.۳ متر و وزن آن نزدیک به ۳۵ کیلوگرم است؛ یعنی بهمراتب کوچکتر و سبکتر از بیشتر رقبای غربی خودش. نسخهی پایهی آن ۲۳ درجهی آزادی دارد که در نسخهی توسعهدهنده (EDU) تا ۴۳ درجه هم افزایش مییابد؛ باتری آن (۹۰۰۰ میلیآمپرساعت، قابلتعویض) هم حدود دو ساعت دوام میآورد. بزرگترین نقطهی قوت G1، قیمت آن (از حدود ۱۳ هزار و ۵۰۰ دلار برای نسخهی پایه) است که آن را به در دسترسترین پلتفرم رباتیک انساننمای تحقیقاتی جهان تبدیل کرده و برای دانشگاهها و آزمایشگاههای کوچکتر هم قابلتهیه است. اما همانطور که پیشتر دربارهی آسیبپذیری امنیتی نسخهی EDU این ربات نوشته بودیم، همین دسترسیپذیری گسترده و باز، ریسکهای امنیتی جدیای هم به همراه داشته است.
طبق گزارش کانترپوینت، یونیتری با ۲۶.۴ درصد، دومین سهم بزرگ نصبهای جهانی سال ۲۰۲۵ را دارد، هرچند طبق برخی گزارشهای دیگر، خود این شرکت رتبهبندی دوم اعلامشده توسط اومدیا را قبول ندارد و رقم فروش بالاتری برای خودش اعلام کرده است.
تسلا
تسلا (Tesla) ربات آپتیموس (Optimus) خود را بهعنوان یک ربات همهمنظوره برای انجام کارهای خطرناک، تکراری و طاقتفرسا توسعه میدهد. این ربات از فناوریهای مرتبط با خودروهای خودران همین شرکت، از جمله بینایی ماشین، شبکههای عصبی، باتری، موتور الکتریکی و سامانهی ناوبری دنیای واقعی بهره میبرد.
نسل سوم این ربات (Optimus Gen 3) قدی حدود ۱۷۳ سانتیمتر و وزنی نزدیک به ۵۷ کیلوگرم دارد و با ۷۲ درجهی آزادی (۲۸ مورد در بدنه و ۲۲ مورد در هر دست با محرک تاندونی) به یکی از چابکترین دستهای رباتیک صنعت مجهز شده است. باتری آن تا هشت ساعت دوام دارد، تا ۲۰ کیلوگرم بار حمل میکند، و از تراشهی اختصاصی AI5 بههمراه دستیار صوتی Grok برای تعامل بهره میبرد.
تسلا یک مزیت مهم دارد که بیشتر استارتاپهای رباتیک ندارند و آن، تجربهی تولید انبوه خودروهای رباتیک خودران است. با این حال، نقطهی ضعف اصلی این پروژه، تأخیر مکرر در برنامهی زمانی تولید است؛ ایلان ماسک پذیرفته است که سرعت افزایش تولید اولیهی این ربات، بهمراتب کندتر از برنامهریزی نخستین خواهد بود.
یوبیتک روباتیکس
یوبیتک روباتیکس (UBTech Robotics)، مستقر در شنژن، با سری Walker خود روی کارهای صنعتی واقعی تمرکز کرده است؛ همانطور که پیشتر در ویکیربات دربارهی کارخانهی تازهی این شرکت در لیوژو (با ظرفیت تولید سالانهی بیش از ۱۰ هزار ربات و دوقلوی دیجیتال زیمنس) نوشته بودیم. بر اساس اطلاعات منابع مختلف، ربات فعلی این خانواده، Walker S2، قدی حدود ۱.۷۶ متر و ۵۲ درجهی آزادی دارد و تا ۱۵ کیلوگرم بار را با سرعتی نزدیک به ۲ متر بر ثانیه جابهجا میکند.
مهمترین ویژگی متمایزکنندهی این ربات، سامانهی تعویض خودکار باتری است. ربات خودش به ایستگاه شارژ میرود، باتری خالی را از پشت بدنهی خود بیرون میآورد، باتری تازه جایگذاری میکند و بدون هیچ توقف طولانی، به کار ادامه میدهد؛ ویژگیای که گلوگاه رایج «زمان شارژ» در صنعت رباتهای انساننما را حل میکند و نقطهی قوت اصلی این محصول به شمار میرود.
طبق گزارش اومدیا، یوبیتک در سال ۲۰۲۵ حدود هزار دستگاه ربات انسان نما فروخته است؛ رقمی که در رتبهی سوم بازار چین قرار میگیرد. با این حال، یک گزارش تحقیقی رویترز نشان میدهد این رباتهای انساننما، بهطور کلی، هنوز برای بیشتر کارهای صنعتی واقعی، بهاندازهی کافی سریع و بدون خطا نیستند.
اپترونیک
اپترونیک (Apptronik)، مستقر در تگزاس، ریشه در پروژههای رباتیک مرتبط با برنامهی ربات انساننمای والکری (Valkyrie) ناسا دارد. ربات آپولو (Apollo) این شرکت، قدی حدود ۱۷۳ سانتیمتر و وزنی نزدیک به ۷۲.۵ کیلوگرم دارد، تا ۲۵ کیلوگرم بار بلند میکند، و باتری قابلتعویض آن حدود چهار ساعت دوام میآورد. برخلاف برخی رقبا که از محرکهای هیدرولیکی استفاده میکنند، آپولو با محرکهای الکتریکی خطی کار میکند؛ انتخابی که پیچیدگی مکانیکی و نیاز به نگهداری را کاهش میدهد.
ربات آپولو برای جابهجایی مواد، تحویل قطعات، بازرسی محصول، سرویسدهی به ماشینآلات، مونتاژ کیت و تکمیل سفارشهای انبار طراحی شده است. اپترونیک قراردادهای تجاری با مرسدسبنز و شرکت لجستیک GXO امضا کرده و بهتازگی در همکاری با گوگل دیپمایند، یک مرکز آموزشی مشترک به مساحت نزدیک به ۸۴۰۰ مترمربع به نام Robot Park راهاندازی کرده است تا مدلهای هوش مصنوعی Gemini Robotics را روی آپولو یکپارچه کند.
این شرکت تاکنون بیش از ۹۳۵ میلیون دلار جذب سرمایه کرده است که منابع قابلتوجهی برای بهبود آپولو و تولید در مقیاس بزرگ در اختیارش میگذارد.
بوستون داینامیکس
بوستون داینامیکس (Boston Dynamics) دهههاست روی ساخت رباتهایی کار میکند که زمانی حرکاتشان برای ماشین غیرممکن به نظر میرسید. نسخهی کاملاً الکتریکی ربات اطلس (Atlas) این شرکت، ۵۶ درجهی آزادی دارد و تا ۵۰ کیلوگرم بار را جابهجا میکند؛ رقمی که آن را از نظر ظرفیت باربری، در صدر این فهرست قرار میدهد.
بدنهی این ربات از قطعات تیتانیوم و آلومینیوم چاپشده با پرینتر سهبعدی ساخته شده و دستهای آن حسگر لمسی یکپارچه در انگشتان و کف دست دارند، هرچند بوستون داینامیکس هنوز جزئیات دقیق درجهی آزادی خود دستها را منتشر نکرده است. این شرکت که اکنون به هیدوندای تعلق دارد، در حال تبدیل اطلس از یک پلتفرم آزمایشی به یک ربات تولیدی و کاربردی برای کارخانه است و روی یکپارچهسازی مدلهای Gemini Robotics گوگل دیپمایند با اطلس و ربات چهارپای Spot کار میکند. آزمایشهای اولیهی این همکاری قرار است در کارخانههای هیوندای انجام شود.
با وجود پیشرفت سریع، رباتهای انساننما هنوز نمیتوانند در مواجهه با شرایط غیرقابلپیشبینی یا انجام وظایف متنوع بدون کمک انسان، با انسان برابری کنند؛ رباتهای صنعتی تخصصی میتوانند بسیاری از عملیات ساختاریافتهی کارخانه را سریعتر، مطمئنتر و ارزانتر انجام دهند. با این حال، تمام این شرکتها بهطور پیوسته این شکاف را کوچکتر میکنند؛ آزمون واقعی آنها، رقص یا حرکات آکروباتیک ربات نیست، بلکه اثبات این نکته است که این ماشینها میتوانند ارزش اقتصادی قابلاتکایی در دنیای واقعی ایجاد کنند.