استارتاپ نوپای متئوریک (Meteoric)، با پشتیبانی شتابدهندهی وایکامبینیتور (Y Combinator)، فناوریای معرفی کرده که با استفاده از پهپادها، بدون مصرف هیچ مادهی شیمیایی، ابرهای بالای مزارع خورشیدی را کماثرتر میکند تا نور بیشتری به پنلهای خورشیدی برسد.
از دو فارغالتحصیل کمبریج تا یک استارتاپ آبوهوایی
متئوریک به دست دو فارغالتحصیل تازهی دانشگاه کمبریج، مته کارسلیاوغلو (Mete Karslioglu) و اریک نیلسون (Eric Nilsson)، و تنها یک ماه پس از دریافت مدرک کارشناسی ارشد مهندسیشان راهاندازی شده و در دورهی تابستان ۱۴۰۵ (۲۰۲۶) وایکامبینیتور پذیرفته شده است. کارسلیاوغلو پیشتر در مرکز ترمیم اقلیم دانشگاه کمبریج روی نازلهای افشانهی آب دریا برای افزایش بازتابندگی ابرها کار کرده بود، و نیلسون هم پیش از این سامانههایی برای حذف قطرات از روی لنزهای لیدار طراحی و روی تراشههای کنترل میکروسیالات پژوهش کرده است.
ایدهی متئوریک چگونه کار میکند
به گفتهی این استارتاپ، ایدهی اصلی این است که ناوگانی از دهها تا صدها پهپاد خودران، در فاصلهی نزدیک مزرعهی خورشیدی مستقر شوند و به داخل ابرهای کمارتفاع و میانارتفاع (در بازهی یک تا پنج کیلومتری) پرواز کنند. این پهپادها بدون استفاده از هیچ مادهی شیمیایی، بهصورت مکانیکی رفتار قطرات آب تشکیلدهندهی ابر را تغییر میدهند تا بازتابندگی نوری ابر کاهش یابد و سهم بیشتری از نور خورشید به پنلهای زیر آن برسد. طبق مدل شرکت، پوشش ابری در ارتفاع کم و میانی میتواند تا ۷۳ تا ۸۲ درصد از نور خورشید رسیده به زمین را مسدود کند؛ رقمی که نشان میدهد حتی کاهش جزئی این پوشش هم میتواند اثر قابلتوجهی روی تولید برق داشته باشد.
نمایی از یک نیروگاه خورشیدی زیر پوشش ابری سنگین؛ نور خورشید تنها از بخشی از ابرها عبور میکند (منبع تصویر: Meteoric)
آزمایشهای اولیه و ادعای هزینه
متئوریک میگوید نمونهی اولیهی این فناوری در آزمایشهای داخل یک اتاقک ابر (محیطی کنترلشده برای شبیهسازی شرایط تشکیل ابر) توانسته یک ابر مصنوعی را تا ۱۳ درصد کماثرتر کند. لازم به یادآوری است این نتیجه هنوز صرفاً در مقیاس آزمایشگاهی به دست آمده و آزمایش میدانی واقعی روی یک مزرعهی خورشیدی هنوز گزارش نشده است.
از نظر هزینه، شرکت مدعی است روشهای موجود برای کاهش پوشش ابری یا مه، مانند پخش دیاکسید کربن جامد یا مایع در ابر برای بزرگکردن قطرات و تسریع بارش آنها، یا اختلاط مکانیکی هوا با پرواز هلیکوپتر داخل ابر، هزینهای حدود ۲۰۰۰ دلار یا بیشتر در ساعت دارند؛ در حالی که پهپادهای خودران این شرکت با هزینهای بین ۳۰ تا ۶۰ دلار در ساعت کار میکنند.
بر اساس مدلسازی شرکت برای مناطق مختلف شبکهی برق آمریکا، میزان افزایش تولید سالانهی برق خورشیدی بسته به منطقه بین ۱۰ تا ۳۰ درصد متغیر است.
هدف بلندمدت و جانب احتیاط لازم
کارسلیاوغلو در معرفی این استارتاپ، هدف نهایی شرکت را کاهش شدت طوفانهای سهمگین عنوان کرده است. این ادعا باید با احتیاط علمی قابلتوجهی خوانده شود. سازمان هواشناسی جهانی (WMO) در بیانیهی رسمی خود دربارهی دستکاری آبوهوا صراحتاً هشدار داده که انرژی موجود در سامانههای آبوهوایی آنقدر عظیم است که ساخت سامانههای مصنوعی برای ایجاد بارش، تغییر الگوی باد یا از میانبردن پدیدههای شدید آبوهوایی در مقیاس بزرگ، از نظر علمی غیرممکن است؛ و هر فناوریای که مدعی چنین اثرات بزرگ و چشمگیری باشد، باید با تردید نگریسته شود. صنعت مرتبط و قدیمیتر بذرپاشی ابر (Cloud Seeding) هم پس از هشت دهه پژوهش، هنوز با شکاکیت علمی قابلتوجهی دربارهی میزان واقعی اثرگذاریاش روبهروست؛ گزارشهای دولتی آمریکا افزایش بارش ناشی از این روش را در بازهای گسترده از صفر تا ۲۰ درصد برآورد کردهاند، رقمی که نشان میدهد اندازهگیری دقیق اثر دخالت در ابرها، حتی برای اهداف محدودتر، کار سادهای نیست.
با این حال، هدف نزدیکتر و محدودتر متئوریک، یعنی کاهش موضعی بازتابندگی ابر درست بالای یک مزرعهی خورشیدی مشخص، از نظر مقیاس با ادعای تضعیف طوفانها بسیار متفاوت است و در صورت اثبات میدانی، هدفی بهمراتب واقعبینانهتر به شمار میرود.