پیدا کردن یک کامپیوتر تکبرد (SBC) قدرتمندتر از رزبریپای ۵ این روزها کار سختی نیست؛ با وجود بحران قیمت حافظه که این روزها بهخاطر تقاضای سرسامآور بازار هوش مصنوعی برای تراشههای حافظه دامن بازار بردهای توسعه را هم گرفته، همچنان گزینههای زیادی برای کسانی که حاضرند کمی بیشتر هزینه کنند در دسترس است. نکتهی جالب این است که برخی از این بردها، با وجود قدرت پردازشی بیشتر، حتی از قیمت فعلی رزبریپای ۵ هم ارزانترند؛ هرچند با روند افزایشی قیمت حافظه که انتظار میرود تا سال ۲۰۲۷ و شاید فراتر ادامه یابد، این وضعیت ممکن است پایدار نماند.
Radxa Rock 5C
رادکسا راک ۵سی (Rock 5C)، عضو خانوادهی اصلی رقبای رزبریپای ساخت شرکت رادکسا، در آزمونهای synthetic مانند Geekbench بهوضوح از رزبریپای ۵ جلو میزند: در تکهسته حدود ۱۰۰ امتیاز و در چندهسته چند صد امتیاز بیشتر میگیرد (بسته به سیستمعامل مورد استفاده). این برد از تراشهی RK3588S2 با چهار هستهی Cortex-A76 تا ۲.۴ گیگاهرتز و چهار هستهی Cortex-A55 تا ۱.۸ گیگاهرتز، گرافیک Mali-G610 MP4 و شتابدهندهی هوش مصنوعی با توان ۶ ترا عملیات بر ثانیه (TOPS) بهره میبرد و بسته به نسخه، تا ۳۲ گیگابایت رم LPDDR4X را هم پشتیبانی میکند؛ رقمی بهمراتب بالاتر از سقف ۸ گیگابایتی رزبریپای ۵.
برد Radxa Rock 5C
رادکسا مانند رزبریپای، لوازم جانبی گستردهای از جمله دوربین، آداپتور تغذیه از طریق اترنت (PoE) و ماژولهای حافظهی eMMC برای این خانواده عرضه میکند؛ هرچند سازگاری HATهای طراحیشده برای رزبریپای با این بردها گاهی محدود است. خانوادهی راک ۵ رادکسا تنوع زیادی دارد؛ نسخهی Rock 5B+ پورتهای بیشتری نسبت به 5C کوچکتر دارد، و نسخهی ITX+ هم برای کسانی که میخواهند برد را در یک کیس معمولی کامپیوتر نصب کنند، در دسترس است.
Orange Pi 5 Max
اورنجپای، شرکتی که از سال ۱۳۹۳ (۲۰۱۴) در حال ساخت رایانههای کوچک با فرمفاکتورهای مختلف است، با Orange Pi 5 Max یکی دیگر از جدیترین رقبای رزبریپای ۵ را عرضه کرده است. عملکرد تکهستهی این برد تقریباً برابر با رزبریپای ۵ (که فرکانس بالاتری دارد) است، اما در سناریوهای چندهستهای، بیش از ۸۵ درصد از رقیب خود جلوتر میزند؛ یعنی برای اجرای همزمان چند برنامه، عملکرد بهمراتب بهتری ارائه میدهد. این برد که مبتنی بر همان تراشهی RK3588 (با پیکربندی هستهای مشابه Rock 5C) است، تا ۱۶ گیگابایت رم LPDDR5 میپذیرد و به پورت اترنت ۲.۵ گیگابیتی مجهز است؛ ترکیبی که این برد را به گزینهی مناسبی برای سرور خانگی تبدیل میکند. وایفای 6E برای اتصال بیسیم سریع و یک شتابدهندهی هوش مصنوعی برای اجرای مدلهای زبانی سبک هم روی این برد تعبیه شده است.
برد Orange Pi 5 Max (منبع تصویر: Orange Pi)
LattePanda Mu
این برد، که پیشتر در ویکیربات هم به آن پرداختیم، از نظر مفهومی بیشتر شبیه به Compute Module 5 رزبریپای است تا خود رزبریپای ۵؛ یعنی یک ماژول محاسباتی که برای دسترسی به ورودی/خروجی به یک برد رابط (Carrier Board) نیاز دارد. در آزمونهای Geekbench، این برد بهخاطر پردازندهی اینتل N100 (که پردازندهای بسیار قدرتمندتر از نوع x86 است)، در تکهسته ۶۸ درصد و در چندهسته ۱۲۵ درصد از رزبریپای ۵ مدل B جلوتر است. از آنجا که پردازندهی این برد از نوع x86 است، برخلاف رزبریپای ۵ مبتنی بر ARM، نیازی به کنار آمدن با مشکلات سازگاری نرمافزار نیست و این برد از ویندوز ۱۱ هم بهطور کامل پشتیبانی میکند؛ هرچند برای این منظور، نسخههای ۱۶ گیگابایتی یا مدل قدرتمندتر و گرانتر N305 توصیه میشود.
ماژول محاسباتی LattePanda Mu (منبع تصویر: DFRobot)
همچنین دیافروبوت، سازندهی این برد، بردهای رابط گرافیکی مجزایی هم عرضه میکند که امکان استفاده از کارت گرافیک RTX 3060 انویدیا یا Arc A380 اینتل را فراهم میکنند؛ ترکیبی که برای ساخت یک سرور رسانهی کمحجم با نرمافزارهایی مانند Plex یا Jellyfin و ترنسکود سریع ویدیو بسیار مناسب است.
Radxa Dragon Q6A
راکسا دراگون Q6A تقریباً هماندازهی رزبریپای ۵ است اما با تراشهی Qualcomm QCS6490 (هشتهستهای، با معماری سهخوشهای شامل یک هستهی Kryo Prime تا ۲.۷ گیگاهرتز، سه هستهی Kryo Gold تا ۲.۴ گیگاهرتز و چهار هستهی Kryo Silver تا ۱.۹ گیگاهرتز)، عملکردی بهمراتب بالاتر از رزبری پای ۵ ارائه میدهد: ۵۷ درصد بهتر در تکهسته و ۱۰۸ درصد بهتر در چندهسته. این تراشهی صنعتی کوالکام همراه با گرافیک Adreno 643 و شتابدهندهی هوش مصنوعی تا ۱۲ ترا عملیات بر ثانیه عرضه میشود؛ توانی که برای اجرای نرمافزارهایی مثل بلندر (Blender) برای مدلسازی سهبعدی یا حتی مدلهای زبانی کوچک روی خود برد کافی است.
برد Radxa Dragon Q6A (منبع تصویر: Radxa)
اما این برد نمونهی روشنی از تأثیر بحران قیمت حافظه بر بازار بردهای توسعه است: طبق گزارش سایت BGR، مدل ۸ گیگابایتی این برد در دیماه گذشته (ژانویهی ۲۰۲۶) با قیمت ۷۹.۵ دلار در دسترس بود، اما اکنون در آمازون با قیمت ۲۱۹.۹۹ دلار فهرست شده است؛ افزایشی که بیش از دو برابر قیمت اولیه است. بررسی قیمتهای رسمی رادکسا هم نشان میدهد نسخههای پایینتر این خانواده (۴ تا ۱۲ گیگابایت) در بهار امسال با قیمت ۷۶ تا ۱۲۹ دلار پیشفروش شده بودند؛ یعنی روند افزایش قیمت برای این خانواده در ماههای اخیر واقعاً محسوس بوده است. با چنین قیمتی، حتی عملکرد چشمگیر Q6A هم ممکن است برای بسیاری از پروژهها دیگر بهصرفه نباشد.
رزبریپای ۵ با وجود داشتن رقبای قویتر، همچنان مستندات، پشتیبانی جامعه و پایداری نرمافزاری بیرقیبی دارد که هیچکدام از این چهار رقیب هنوز کاملاً به آن نرسیدهاند. برای پروژههایی که واقعاً به توان پردازشی بیشتر نیاز دارند، این گزینهها منطقیاند؛ اما برای اکثر پروژههای آموزشی و صنعتی، اکوسیستم رزبریپای همچنان میتواند تجربهی روانتری ارائه دهد. شما در انتخاب برد توسعهی بعدی خود، عملکرد خام را در اولویت قرار میدهید یا بلوغ اکوسیستم نرمافزاری را؟ دیدگاهتان را با ما در میان بگذارید.