پژوهشگران مؤسسهی فناوری کالیفرنیا (Caltech) با پشتیبانی آژانس پروژههای پژوهشی پیشرفتهی دفاعی آمریکا (DARPA)، موفق شدهاند یک ربات را برای ساخت بخشی از یک سازه در مدار زمین به کار بگیرند. این سامانه بدون نیاز به حضور فضانوردان، قطعات جداگانه را برداشت و به یکدیگر متصل کرد تا بخشی از یک سازهی خرپایی شکل بگیرد. کلتک این دستاورد را نخستین نمایش موفق ساخت خودکار یک سازه در فضا با استفاده از قطعات مجزا معرفی کرده است.
این پروژه با نام ASTRA شناخته میشود که مخفف عبارت Autonomous In-Space Tensioned Reflector Assembly است. هدف نهایی آن ساخت یک آنتن رفلکتور با قطر ۱٫۴ متر است. محققان میخواهند روشی را آزمایش کنند که در آینده امکان ساخت سازههای بسیار بزرگ، مانند آنتنهای مخابراتی و تلسکوپهای فضایی را مستقیماً در مدار فراهم کند.
ربات برای ساخت سازه ابتدا قطعات موردنیاز را از محفظههای مخصوص برمیدارد، سپس آنها را روی صفحهی مونتاژ در موقعیت مناسب قرار میدهد و به یکدیگر متصل میکند. نتیجهی این فرایند، یک بخش تکرارشونده از سازهی خرپایی است که در این پروژه با نام Bay شناخته میشود. با اتصال چند بخش مشابه به یکدیگر، چارچوب اصلی آنتن شکل میگیرد.
این ربات در ۳۰ مارس ۲۰۲۶، در مأموریت Transporter-16 شرکت اسپیسایکس از پایگاه نیروی فضایی وندنبرگ به فضا پرتاب شد. محمولهی ASTRA در فضاپیمای Vigoride 7 شرکت Momentus قرار داشت. این محموله پیش از پرتاب، دو بخش از سازه را که روی زمین ساخته شده بودند، همراه با قطعات لازم برای ادامهی مونتاژ حمل میکرد. پس از رسیدن به مدار، ابتدا دو بخش آماده از محفظه خارج شدند و سپس ربات توانست بخش سوم را در فضا بسازد.
یکی از محدودیتهای اصلی ساخت تجهیزات فضایی، ابعاد محفظهی بار موشکها است. سازههای بزرگی مانند آنتنها و آینههای تلسکوپ باید بهاندازهای کوچک شوند که در زمان پرتاب جا بگیرند. به همین دلیل، مهندسان معمولاً آنها را به شکل تاشده به مدار میفرستند و پس از رسیدن به مقصد باز میکنند. روش دیگر نیز ارسال قطعات بزرگ در چند پرتاب جداگانه و مونتاژ آنها در فضا است؛ کاری که در برخی مأموریتها به حضور فضانوردان یا استفاده از بازوهای رباتیک پیچیده نیاز دارد.
بهکار گیری ربات برای ساخت خودکار سازه در مدار میتواند راه سوم را که ارسال قطعات کوچکتر و اتصال آنها در محل استفاده است در اختیار مهندسان قرار دهد. چنین روشی در صورت توسعهی بیشتر، امکان ساخت سازههایی را فراهم میکند که ابعادشان از محدودیتهای محفظهی موشکها فراتر میرود.
مقالهی مرتبط: رباتها هم به باشگاه میروند؛ اما نه برای تناسب اندام
ربات ASTRA نشان میدهد که میتوان بخشی از فرایند ساخت سازههای فضایی را با کمک ربات و بدون حضور مستقیم فضانوردان انجام داد. در صورت تکمیل و توسعهی این فناوری، ساخت تلسکوپهای بزرگتر، آنتنهای مخابراتی با سطح بازتابندهی وسیع و آرایههای خورشیدی بزرگ در مدار میتواند آسانتر شود.

