استارتاپ سوئیسی Gravis Robotics در تارهترین دور تامین مالی خود موفق به جذب سرمایه ۲۰۰ میلیون دلاری شد. این سرمایهگداری سنگین نشاندهنده یک تحول بزرگ در صنعت ساختوساز و حرکت سریعتر به سمت هوشمندسازی تجهیزات سنگین عمرانی است.
صنعت ساختوساز سالهاست که با مشکلاتی مانند کمبود نیروی کار ماهر، ریسکهای ایمنی بالا برای اپراتورها و بازدهی پایین عملیاتی دستوپنجه نرم میکند. شرکت Gravis Robotics که به عنوان یک مجموعه دانشبنیان از دانشگاه معتبر ETH Zurich شکل گرفته، تمرکز خود را روی حل همین چالشها قرار داده است.
برخلاف برخی استارتاپها که به دنبال طراحی و ساخت ماشینآلات عمرانی جدید از صفر هستند، Gravis Robotics رویکرد متفاوتی را در پیش گرفته است. این شرکت سیستمهای هوشمند خود را به عنوان کیتهای ارتقا روی بولدوزرها، بیلهای مکانیکی و سایر تجهیزات موجود نصب میکند.
فناوری Gravis Robotics چگونه کار میکند؟
سیستم توسعهیافته توسط این شرکت، ترکیبی از ماژول پردازنده، سنسور LiDAR، دوربینهای بینایی ماشین و الگوریتمهای هوش مصنوعی است. این تجهیزات با اتصال به سیستمهای هیدرولیک و کنترل برقی ماشینآلات، امکان هدایت کاملاً خودکار (Autonomous) یا کنترل از راه دور (Tele-operation) را فراهم میسازند.
با استفاده از فناوری کنترل از راه دور، اپراتور میتواند کیلومترها دورتر از محیطهای خطرناک مانند معادن یا گودبرداریهای عمیق، کنترل ماشین را با دقت بالا در دست بگیرد. همچنین حالت خودکار به ماشین اجازه میدهد عملیاتهای تکراری مانند خاکبرداری یا تسطیح زمین را با دقت میلیمتری انجام دهد.
سرمایهی ۲۰۰ میلیون دلاری جدید قرار است برای تجاریسازی گسترده، افزایش خطوط تولید کیتهای سختافزاری و توسعهی پلتفرم نرمافزاری هزینه شود. این شرکت قصد دارد الگوریتمهای خود را برای کار در شرایط محیطی سخت مانند گردوغبار شدید، هوای برفی و زمینهای کاملاً ناهموار بهینهسازی کند.
یکی از دلایل اصلی استقبال سرمایهگذاران از این طرح، اقتصادی بودن رویکرد Retrofit است. خریداران نیازی به کنار گذاشتن ناوگان میلیاردی فعلی خود ندارند، بلکه با هزینهای منطقی میتوانند تجهیزات موجود را به رباتهای هوشمند تبدیل کنند. این کار موجب کاهش استهلاک قطعات، بهینهسازی مصرف سوخت و افزایش چشمگیر سرعت اجرای پروژه میشود.
علاوه بر این، جمعآوری دادههای عملیاتی در حین کار به شرکتها امکان میدهد سیستم نگهداری پیشگیرانه (Predictive Maintenance) را پیادهسازی کنند. این یعنی قبل از وقوع خرابیهای سنگین در سیستمهای هیدرولیکی یا مکانیکی، عیبیابی انجام میشود و زمان خواب ماشین به حداقل میرسد.
با توجه به سرعت رشد فناوریهای رباتیک، انتظار میرود طی چند سال آینده استفاده از ماشینآلات سنگین خودکار در پروژههای عمرانی بزرگ به یک ضرورت تبدیل شود و شرکتهایی مانند Gravis Robotics نقش کلیدی در این انتقال ایفا کنند.
ترکیب پردازش تصویر در لبه (Edge Computing)، الگوریتمهای Sensor Fusion برای ترکیب دادههای LiDAR و IMU، و اعمال فرامین دقیق به شیرهای برقی هیدرولیک، هسته اصلی این فناوری را تشکیل میدهد. برای علاقهمندان به رباتیک، بررسی نحوه ارتباط بین بردهای پردازش هوش مصنوعی و کنترلکنندههای صنعتی مانند PLCها یا سیستمهای مبتنی بر ROS در چنین پروژههایی بسیار آموزنده است.
فناوریای که بیلمکانیکی را «باهوش» میکند
گریویس روباتیکس در سال ۲۰۲۲ بهعنوان یک اسپینآف از دانشگاه ETH زوریخ (از آزمایشگاه سیستمهای رباتیک این دانشگاه)، به دست رایان لوک جانز (Ryan Luke Johns) و دومینیک یود (Dominic Jud) تأسیس شد. این شرکت خودش هیچ ماشینآلاتی نمیسازد؛ در عوض یک کیت کنترل قابلنصب روی تجهیزات موجود طراحی کرده به نام گریویس رک (Gravis Rack) که همراه با لایهی دستیار هوشمند گریویس کوپایلوت (Gravis Copilot)، بیلمکانیکیها و دیگر ماشینآلات سنگین را به سامانههای نیمهخودران یا کاملاً خودران تبدیل میکند.
این نرمافزار مستقل از برند طراحی شده و تا امروز روی ماشینآلاتی از کاترپیلار، کیس (Case)، دیولون (Develon)، جاندیر، جیسیبی (JCB)، هیتاچی، سومیتومو (Sumitomo)، یانمار (Yanmar) و ولوو نصب شده است. این رویکرد چندبرندی برای پیمانکارانی جذاب است که ناوگانی ترکیبی از سازندگان مختلف دارند و تمایلی به تعویض کامل تجهیزات خود ندارند.
بر خلاف خودروهای خودران که در محیطی نسبتاً ثابت حرکت میکنند، بیلمکانیکیها دائماً محیط اطراف خود را تغییر میدهند و با شرایط متغیر خاک، سنگهای پنهان و نیروهای غیرقابلپیشبینی روبهرو هستند. گریویس برای حل این چالش، مدلهای هوش مصنوعی خود را با شبیهسازی گسترده آموزش داده است؛ محیطهای مصنوعیای که میلیاردها یارد مکعب خاک مجازی را در شرایط گوناگون، از خاک رس نرم تا زمین سنگلاخی، جابهجا میکنند.
دومینیک یود، مدیر ارشد فناوری و یکی از بنیانگذاران شرکت، توضیح میدهد که اپراتورهای ماهر زمین را از طریق بازخوردهای فیزیکی ظریف میخوانند؛ از صدای موتور تا لرزش ماشین و مقاومت هیدرولیکی. به گفتهی او، هوش مصنوعی شرکت همین ورودیهای فیزیکی را دریافت و در تلهمتری دستگاه ریشهیابی میکند تا در سرعتی میکروثانیهای به نیروهای زیرسطحی زمین واکنش نشان دهد.
از دستیار هوشمند تا خودرانی کامل
سامانهی گریویس چند سطح خودکارسازی را پوشش میدهد. در حالت دستیار (کوپایلوت)، اپراتور همچنان داخل کابین میماند و راهنمایی سهبعدی بلادرنگ همراه با تشخیص خطر دریافت میکند. در حالت خودران کامل، کارگران میتوانند از ماشینآلات فاصله بگیرند و چند ربات را همزمان از مکانی امن نظارت کنند. ماشینهای مجهز به این فناوری همچنین در حین کار، بهطور مداوم نقشهبرداری و شناسایی خطر انجام میدهند. شرکت مدعی است این سامانه در مقایسه با کار دستی در اوج بهرهوری، تا ۳۰ درصد بهرهوری کارگاه را افزایش میدهد و ایمنی محل کار را نیز بهبود میبخشد.
دومین دور سرمایهگذاری در کمتر از یک سال
این دور ۲۰۰ میلیون دلاری، دومین دور سرمایهگذاری گریویس در کمتر از یک سال است؛ شرکت پیش از این در آبان ۱۴۰۴ (نوامبر ۲۰۲۵) مبلغ ۲۳ میلیون دلار با مشارکت آیکیو کپیتال (IQ Capital)، زاکوآ ونچرز (Zacua Ventures)، پیر ویسی (Pear VC)، سونا ونچرز (Sunna Ventures)، آرمادا اینوستمنت (Armada Investment) و شرکت مصالح ساختمانی هولسیم (Holcim) جذب کرده بود. با این حساب، مجموع سرمایهی اعلامشدهی گریویس به حدود ۲۲۳ میلیون دلار رسیده است. طبق گزارش بلومبرگ، سافتبانک از تیرماه امسال مذاکراتی برای تملک احتمالی گریویس با ارزشی بیش از ۵۰۰ میلیون دلار آغاز کرده بود که سرانجام به این سرمایهگذاری سری A ختم شد. شرکت اعلام کرده سامانههایش هماکنون در چهار قاره مستقر شده و سرمایهی تازه صرف گسترش بینالمللی و ادغام فناوری در ناوگانهای موجود خواهد شد.
بخشی از این سرمایه صرف پروژهای دولتی در بریتانیا خواهد شد: گریویس رهبری یک پروژهی ۸ میلیون دلاری به نام «کم پثفایندر» (CAM Pathfinder) را با حمایت دولت بریتانیا و در همکاری با فلنری پلنت هایر (Flannery Plant Hire)، بزرگترین شرکت اجارهی ماشینآلات سنگین این کشور، بر عهده دارد. هدف این پروژه، مجهزکردن ناوگان بیلمکانیکیها به گریویس رک برای پشتیبانی از برنامهی زیرساختی ۷۱۶ میلیارد دلاری بریتانیا است.
رایان لوک جانز، مدیرعامل شرکت، میگوید هر پروژهی ساختمانی، از خانهسازی تا مدرنسازی شبکههای انرژی، با جابهجایی خاک آغاز میشود و همین بخش، گلوگاه اصلی صنعت ساختوساز بوده است. از سوی دیگر، دای ساکاتا (Dai Sakata)، مدیر ارشد سافتبانک، هوش مصنوعی فیزیکی را محور اصلی چشمانداز آیندهی این شرکت در حوزهی هوش مصنوعی توصیف کرده است.
جایگاه این سرمایهگذاری در استراتژی رباتیک سافتبانک
این سرمایهگذاری تنها یک قطعه از پازل بزرگتر سافتبانک در حوزهی رباتیک و هوش مصنوعی فیزیکی است. این شرکت ژاپنی که قرار است تا مهرماه امسال ۱۳ درصد از سهام اوپنایآی (OpenAI) را در اختیار داشته باشد، پیشتر بخش رباتیک صنعتی شرکت ایبیبی (ABB) را با ۵.۴ میلیارد دلار خریداری کرده است. سافتبانک همچنین حدود بیست شرکت رباتیک، از جمله اسکیلد ایآی (Skild AI)، اجایل روباتیکس (Agile Robots) و اتواستور (AutoStore)، را زیرمجموعهی هلدینگ تازهتأسیس روبو اچدی (Robo HD) گرد آورده و قصد دارد شرکت دیگری با نام روزه (Roze) را برای فعالیت در آمریکا راهاندازی کند. سافتبانک اخیراً باقیماندهی سهام خود در بوستون داینامیکس را نیز به هیوندای واگذار کرده است.
بازاری تشنهی خودکارسازی
طبق برآورد مؤسسهی مککینزی (McKinsey)، ارزش تولید صنعت ساختوساز جهانی در سال ۲۰۲۳ حدود ۱۳ تریلیون دلار بوده، اما بهرهوری این صنعت بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۲ تنها ۱۰ درصد رشد کرده؛ در حالی که همین رقم برای صنعت تولید به ۹۰ درصد رسیده است. کمبود نیروی کار نیز موضوع را جدیتر میکند؛ برآورد میشود آمریکا در سال ۲۰۲۶ به ۳۴۹ هزار نیروی کار بیشتر در بخش ساختوساز نیاز داشته باشد. در این میدان، گریویس رقبایی مثل بیلت روباتیکس (Built Robotics) که رویکردی مشابه کیت قابلنصب دارد، و تیلیو (Teleo) که کنترل از راه دور چند ماشین را همزمان ممکن میکند، پیش رو دارد؛ کاترپیلار هم بهطور مستقل بیلمکانیکیهای خودران خود را عرضه میکند.
با اینهمه، برخی تحلیلگران به عبارتهایی مثل «بزرگترین سری A تاریخ» یا «۳۰ درصد بهرهوری بیشتر» با احتیاط نگاه میکنند، چون اینها روایت خود شرکت از دستاوردهایش هستند. خودرانکردن ماشینآلات سنگین با مسئولیتهای سنگینی در حوزهی ایمنی، مسئولیت حقوقی و قوانین همراه است که هیچ مبلغ سرمایهگذاریای بهتنهایی آنها را حل نمیکند؛ و رکورد سافتبانک در رباتیک هم همیشه موفق نبوده، برای نمونه ربات مصرفی پپر (Pepper) این شرکت مدتی است کنار گذاشته شده است.